Akademik Personel | 10 Nisan 2020, Cuma

2020 İhbar Tazminatı Şartları Nelerdir? (Hesaplaması ve Güncel Bilgiler)

2020 İhbar Tazminatı Şartları Nelerdir? (Hesaplaması ve Güncel Bilgiler)
       

2020 yılı ihbar tazminatı alma şartları, 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddelerinde yer alan hükümlere göre düzenlenmiştir. Bu kapsamda ihbar tazminatı şartları şu şekilde sıralanmaktadır:

  • İş sözleşmesini kendi isteği ile sona erdiren taraf ihbar tazminatı talep edemez.
  • Fazla mesai cüreti, genel tatil ücreti ve hafta tatili gibi ücretleri ihbar tazminatı hesaplanmasında dikkate alınmaz.
  • İhbar tazminatı hesaplamalarında sadece gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yapılır. Bunlar dışında herhangi bir yasal kesinti söz konusu değildir.
  • İşveren ve işçi iş akdinin feshinde bildirim sürelerine uymak durumundadır.

İşçi ile işveren arasındaki hukuki ilişkiyi düzenleyen 4857 sayılı İş Kanunu’nun 13. maddesinde ihbar tazminatı hakkı açık ve net bir biçimde düzenlenmiştir. İşçinin iş kanunundan doğan hakkı olan ihbar tazminatı, bazı sebeplerle işten çıkartılan işçiye çalışma süreleri göz önünde bulundurularak hesaplanan bir tutar üzerinden ve işveren tarafından ödenmesi gereken bir tazminat türüdür. İşverenin iş sözleşmesinin feshinde kanun tarafından belirtilen sürelere uymak zorunluluğu bulunmaktadır.

İhbar Tazminatı Nasıl Hesaplanır?

İşçinin ihbar tazminatı hesaplaması, işçinin aynı işyerinde çalışma süresine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. Dolayısıyla bu hesaplamada ilk dikkat edilmesi gereken işçinin iş yerinde ne kadar sürelik kıdemi olduğu yani çalışma süresine sahip olduğudur. İhbar tazminatı hesaplamasında esas alınacak süreler 4857 sayılı İş Kanunu’nun ilgili maddelerinde açık bir şekilde belirtilmiştir. Buna göre işçini ihbar tazminatı hesaplamasında esas alınması gereken süreler şu şekilde sıralanmaktadır:

  • Aynı iş yerinde 6 aydan az çalışanlar için ihbar tazminatı süresi 2 hafta,
  • Aynı iş yerinde 6 ay ile 1,5 yıl çalışanlar için ihbar tazminatı süresi 4 hafta,
  • Aynı iş yerinde 1,5 yıl ile 3 yıl çalışanlar için ihbar tazminatı süresi 6 hafta,
  • Aynı iş yerinde 3 yıl ve daha fazla sürelerle çalışanlar için ihbar tazminatı süresi 8 hafta olarak belirlenmiştir.

Kanun gereğince işçinin hangi ihbar süresine dahil olduğu tespit edildikten sonra bu süreye karşılık gelen aylık brüt gelir, giydirilmiş aylık brüt ücret üzerinden hesaplanmaktadır. Ayrıca ilgili mevzuata göre hesaplanan bu tutar üzerinden yalnızca gelir vergisi ve damga vergisi kesintileri yasal olarak yapılabilmektedir.

Örnek İhbar Tazminatı Hesaplama İşlemi

İşçinin ihbar tazminatı hesaplamasında örnek işlem sayesinde siz de 4857 sayılı İş Kanunu tarafından size tanınmış olan ve işvereninizden talep edebileceğiniz ihbar tazminatınızın ne kadar olduğunu öğrenebilirsiniz. Bunun için son 30 günlük brüt maaşınızın 2 bin TL olduğunu varsayarak, aynı iş yerinde 6 yıl boyunca çalışmış olduğunuzu farz edelim.

Bu durumda yukarıdaki tabloya göre aynı iş yerinde 3 yıldan fazla çalışmış olduğunuz için işveren tarafından size 8 haftalık brüt ücret tutarında ihbar tazminatı ödemesi yapılması gerekmektedir. 2 bin TL / 30 gün = 66,6 TL günlük ihbar tazminatı ödemesi hakkınız bulunmaktadır. Bu rakam haftalık 466,2 TL olarak belirlenmektedir. (66,6 x 7 = 466,2 TL). Haftalık tutarın da 8 hafta x 466,2 TL olarak belirlendiği düşünüldüğünde 3 bin 729,6 TL brüt ihbar tazminatı hesaplanmaktadır.

Brüt ihbar tazminatı hesaplamalarında elde edilen tutar üzerinden damga vergisi ve gelir vergisi kesintilerinin yapıldığı unutulmamalıdır. Bu yüzden gelir vergisi 3 bin 729 x %15 = 559,44 TL tutacaktır. Damga vergisi kesintisi ise 3 bin 729 x %0.66 = 24,6 TL’dir. Bu iki kesinti brüt ihbar tazminatı tutarı olan 3 bin 729 TL’den çıkarıldığı zaman çalışan olarak 3 bin 145,56 TL net ihbar tazminatı hesaplamanız yapılabilmektedir.

İhbar Tazminatı Koşulları

İhbar tazminatı alma şartları, kanun tarafından belirlenen süreler içinde işverenin işçisine yeni bir iş bulabilmesi için gerekli olan iş arama iznini de vermesini içermektedir. Dolayısıyla iş saatleri içinde ve ücret kesintisi olmadan işverenin yeni bir iş araması için süreye sahip olması gerekmektedir.

İşçi ile işveren arasındaki hukuki süreci düzenleyen 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işveren tarafından işverene tanınan iş arama izninin süresi, günde iki saatten az olamaz. İşçi daha önceden işverene yazılı olacak şekilde bildirmek koşulu ile, iş arama izinlerinin toplu bir şekilde kullandırılmasını talep edebilmektedir. Eğer işveren çalışanına iş arama iznini vermez ya da eksik kullandırır ise bu süreye ilişkin ücret işçiye iki katı olarak ödenmelidir. Ayrıca kısmi süreli çalışmalarda yani part time çalışanlarda asgari iki saatlik iş arama izni geçerli değildir.

Rapor Süresi ve İhbar Tazminatı

İşçinin aldığı rapor süresi ihbar tazminatı hesaplamasında süreyi uzatmaktadır. İlgili kanuna göre bildirim süresi içinde sağlık raporu alan işçinin rapor tarihleri, ihbar sürelerinden sayılmamaktadır. Bu nedenle rapor süresi kadar ihbar sürelerinin de uzaması gündeme gelmektedir. İhbar sürelerinin ulusal bayram ve genel tatil günlerine denk gelmesi halinde ise çalışma süresi boyunca bu günlerde çalışmayan işçiler için iş arama izni hesaplamasının yapılmamasına dikkat edilmelidir. Fakat haftalık tatil günlerinde ihbar süreleri işletilmektedir.

İhbar tazminatı şartları kapsamında, bildirim süresi içinde işçi ya da işverenden herhangi birinin bildirim süresine ilişkin ücreti ödemek suretiyle iş sözleşmesini hemen feshetmesi durumunda geride bırakılan sürenin toplam bildirim süresinden düşürerek kalan süre üzerinden ihbar tazminatı hesaplaması gibi bir durum söz konusu olmamaktadır.