ahmetkilinc alıtıdır
Bilimsel makaleler yazmak özellikle acemi araştırmacılar ve lisans üstü öğrenciler için büyük bir problem. Dört seri halinde düşündüğüm bu yazıların hedef kitlesi acemi araştırmacılar ve lisans üstü öğrencilerdir. Kendisini bu anlamda başarılı hissedenler için ise çerez niyetine okunabilir. Bu ilk yazıda bazı temel durumları tartışacağım.

Neden Makale Yazarız?
Türkiye'de genel olarak temel nedeni akademik yükselmelerdir. Çok az bir kesim ulusal ve uluslararası problemlere çözüm bulmak amacıyla yazıyorum diyecektir. Birçok üniversitede akademik yükselmelerde ve doçentlik kriterlerinde yazmış olduğunuz makaleler ve bu makalelerin tarandığı indeksler önemlidir. Örneğin yardımcı doçentlik durumunda üç yılda bir sözleşme yenilenmesi vardır ve bu yenilenmeler için belirli sayıda makale ve bildiri belirtmeniz talep edilir. Doçentlik için ise her ne kadar son zamanlarda yeni düzenlemeler olsa da tanınan indekslerde en az 4-5 tane makalenizin çıkmış olması talep edilir.

İndeks Nedir?
Bunlar uluslararası organizasyonlardır. Scopus, PsycInfo, Proquest, ERIC, Web of Science diye bu liste gider. Bu organizasyonlar - ki Google Scholar (Akademik) de bu grubun içindedir - bilimsel dergileri kendi listelerine eklerler ve makalelerin isimleri, özetleri ve anahtar kelimelerini içeren bir veri tarama tabanı ile tek tek makale isimlerini aramaktansa, tek bir anahtar kelime ile istediğiniz konu ile ilgili yüzlerce makaleye ulaşma fırsatı sunar. İndeksler taradıkları dergilere göre çalışmalarınızın kalitesi hakkında da görece olsa da bir miktar bilgi verir. Örneğin Web of Science (SSCI) tarafından taranan bir dergi, sadece ERIC tarafından taranan bir dergiye göre daha güçlü kabul edilir. Ancak bunun tersinin de olduğu yüzlerce örnek bulabilirsiniz.

Makalemi yayınlamak için para ödemeli miyim?
Bilimsel dergilerin büyük bir bölümü ücretsizdir. Önemli ve kaliteli dergiler yazarlardan para talep etmezler. Makalenizi yayın için kabul ettiklerinde size bir sözleşme gönderirler. Bu sözleşme ile makalenin bütün telif haklarını dergiye devredersiniz. Onlar bu şekilde makalenizi yayınlarlar ancak makalenize erişimi okuyucular için ücrete tabii tutarlar. Eğer okuyucuların bulunduğu üniversiteler dergiye abone iseler okuyucular doğrudan makaleye erişirler eğer değilse okuyucu hoş olmayan rakamlar ödeyebilir. Bu kaliteli dergiler son zamanlarda OpenArticle gibi bir seçenek sunmaktadır. Burada sizler belirli bir ücret ödeyerek makaleyi herkesin erişimine sunarsınız. Yani internetten o dergiye herhangi bir üniversite kaydı olmayan herhangi bir kişi girdiğinde makalenizi hiçbir ücret ödemeden indirir. Ancak OpenArticle seçeneğinde sizin ödeyeceğiniz ücret biraz kabarıktır. Tavsiyem paralı pullu işlere bakmadan derginin sözleşmesini imzalayıp göndermektir. Öte yandan kalite oranı daha düşük olan bazı dergiler masraf adı altında sizden para isterler. Bu dergilerin bir bölümü özellikle akademik yükselmeleriniz için önemli olabilecek indeksler tarafından taranır. Ancak bilin ki dergi eğer para istiyorsa bilimsel kalite olarak gerilerdedir. Ayrıca bu tip dergiler gelecekte özellikle doçentlik jürilerinde önünüze soru olarak gelebilir.

Ulusal mı Uluslar arası mı?
Bir bilimsel makalenin gönderileceği derginin ulusal veya uluslar arası nitelikte olması tabii ki önemlidir. Türkiye'de ulusal dergiler her ne kadar kalitelerini geçmiş yıllara göre arttırmış olsa da hem sadece Türkçe yayın yaptıkları için ulaştıkları bilimsel çevrenin büyüklüğü sınırlı kalır hem de bazı alanlarda Türkiye'de yetişmiş hakem sayısının az olması ilginç sonuçlarla karşılaşmanıza neden olabilir. Ancak Türkiye'de de az sayıda da olsa kaliteli dergiler vardır ve bunların bir bölümü önemli indeksler içine girebilmişlerdir. Uluslar arası dergiler ise sizleri dünyaya açar. Ürünlerinizi herkesle paylaşma fırsatı verir. Bu durum bilimin temel hedeflerinden biri olan bilginin yayılması ile de tamamen örtüşür. Ancak bu tabii ki İngilizce gerektirir. Dil becerilerinizi geliştirmeniz bu noktada çok önemli. Eğer burada sorunlar yaşıyorsanız tavsiyem yılmadan çeviriler yapmanız ve bu işi bir şekilde çözmeye çalışmanızdır. İlk zamanlarda çevirilere veya düzeltmelere (proof-read) para vermeniz gerekebilir. Bu noktada hizmet veren güvenilir şirketlerden (Americanjournal experts gibi) yazdığınız makalenin kelime sayısına göre yardım alabilirsiniz. Ancak zamanla geliştiğinizi göreceksinizdir. Tavsiyem bir süre ulusal dergilerde kendiniz geliştirmeniz ve sonrasında uluslar arası güçlü dergileri denemeniz. Diğer bir deyişle önce yüzmeyi öğrenmeniz sonra suda akrobasi yapmanız.

Şimdilik bu kadar, devam edeceğiz, A.Kılınç
ahmetkilinc: Sosyal Bilimlerde Bilimsel Makale Yazma 1