reklam
reklam
Akademik Personel | 05 Aralık 2016, Pazartesi

Bir Hobi Olarak Yüksek Lisans

8 Şubat 2015
Bir Hobi Olarak Yüksek Lisans
       

Birçok kişinin yüksek lisans yapma sebebi askerliği uzatma, maaşı artırma, terfi alma, CV’yi kaliteli gösterme… Bu sebeplerle yüksek lisans yapmak isteyenler ‘gerçek anlamda’ akademisyen olmak isteyenleri kızdırsa da sayıları her geçen gün artıyor. Peki bu işin sonu nereye varır?

Sanki gizli bir anlaşma varmış gibi bu topraklarda yaşamanın bir sırası vardır. Şöyle ki, Anadolu lisesi sınavlarına girilecek. İlerleyen yıllarda annelerin kapıda dua ederek beklediği o meşhur üniversite sınavı da kaçınılmaz olacaktır. Cinsiyetinize göre sonrasında bu gizli anlaşmayı sürdürmek zorundasınızdır. Erkekler askere, kızlar ya işe ya da hayırlı bir nasip safhasına gelmiştir artık. İşte bu sıra, 80 kuşağıyla biraz bozuldu. Evlenme yaşı yükseldi, eğitim seviyesi arttı, çocuk sayısı düştü ve bir önceki jenerasyon ile mesafe hiç olmadığı kadar arttı. Bu durum da beraberinde farklı yollara başvurulmasını zorunlu kıldı. Zira iş bulamamışsanız, evlenmemişseniz, askere de gitmek istemiyorsanız tek kurtarıcınız öğrenciliği uzatmaktır.

Akademik kariyerden ya da bilim insanı olmaktan çok uzak nice memleket genci ‘yüksek lisans öğrencisi’ şimdilerde. Sırf işyerinizde ‘Sahi sen neden yüksek lisans yapmadın?’ sorularına cevap olsun diye ortalama 20 bin liraya bir üniversiteye başlayanların sayısı epey fazla.

Erkekler için askerlikten kaçış yolu

İyi bir firmada başarılı bir mühendis olan Burak Atay’ın akademisyen olma gibi bir düşüncesi yokmuş aslında. Şimdilerde yüksek lisans yapmak istemesinin tek sebebi askerlikten kaçmak. Atay, “Mühendislik, pratik gerektiren bir alan, yüksek lisans ise ilgi alanlarınızı derinleştirdiğiniz bir safha. Fakat Türkiye’deki yüksek eğitim size bu derinleşmeyi vermediği gibi mühendislik alanı için maalesef pratik imkânı da sağlamıyor. Bu yüzden yüksek lisans sadece erkekler için askerlik anlamına geliyor. Kadınlar içinse ne anlam ifade ettiğini çözemedim.” diyor.

‘Hafta sonu MBA yapan arkadaşlarım var’

Lisansını bilgisayar mühendisliğinde tamamlayan Rıdvan Yazıcı, yüksek lisans yapmayı düşünüyor. Yazıcı, işyerinde ilgisi olan olmayan birçok kişinin hafta sonları özel üniversitelere giderek MBA (işletme yüksek lisansı) yaptığını anlatıyor. Ona göre bu artık bir trend haline geldi: “Aslında hepimiz biliyoruz hafta sonu kursa gider gibi yüksek lisans yapılamayacağını. Sırf yüksek lisans yaptığı için insanların maaşında küçük miktarda da olsa artış oluyor ya da günün birinde terfi söz konusu olduğunda küçük de olsa faydası oluyor. Bence akademik kariyerin çok ötesinde bir amacı var artık yüksek lisansın.” Yazıcı bütün bunların farkında olduğu için yüksek lisans yapmak istiyor ve “Hiçbir şey olmasa da askerliği geciktiririm.” diyor.

Gerçekten akademik kariyer planlayan ve kendini bilim insanı olarak tanımlamak isteyen kişiler, bu durumdan rahatsız. Onlardan biri İslam Yaşar. Hâlihazırda yüksek lisans yapıyor ve durumu şöyle özetliyor: “Türkiye’de genel olarak bir alanda uzmanlaşma sıkıntısı var. Yüksek lisans programları çok genel. Birçoğunun lisanstan farkı yok.” Yaşar’a göre, askerden kaçmak için yüksek lisans yapanlar sosyolojik bir vaka. Bu kişilere kızgınlığını şöyle ifade ediyor: “Anlamakta zorluk çekiyorum. Bu kişilere akademik olarak bile bakamıyorum. Çünkü adam zaten üniversiteyi zor bitirmiş. Terfi etmek ya da ek ödenek almak için yapanlar da yüksek lisansın akademik hedefine gölge düşürüyor. Nitelikli ve bitirmesi çok kolay olmayan, detay içeren programlar olduğunda gerçekten bilim yapma motivasyonu olan bireyler bu programa başvuracak ve başarılı olacaktır. Mesela Almanya’daki yüksek lisans programları… Orada birkaç dersi veremediği takdirde kişinin üniversiteden ilişiği dahi kesilebilir. Türkiye’de ise yüksek lisansı bitiremeyen kimse görmedim.”

CV üzerinde şık durduğu düşünülüyor

Gökhan Gökhan ise özel bir üniversitenin öğrenci işleri bölümünde çalışıyor. Gün boyunca yüksek lisans yapmak isteyen öğrencilerle karşılaşıyor. Bu anlamda gözlemleri önemli: “Yüksek lisansın erkek öğrenciler tarafından sömürü aracı olarak kullanıldığı söylenebilir. Sistem olarak özel üniversite çatısında maddi güce bağlı olarak yapılabilen bir program. Bitirme konusunda da fazla bir zorluk çekildiğini düşünmüyorum. Nedense CV üzerinde hâlâ şık durduğu düşünülüyor. Hem öğrenci hem özel üniversite açısından bakılınca ‘kazan kazan’ metoduna güzel bir örnek.”

‘Bu durumun sebebi sürekli vakıf üniversitesinin açılması’

Türkiye’de bir devlet üniversitesinde tezsiz yüksek lisans için 7 bin 500-18 bin TL ödemeniz gerekiyor. Vakıf üniversitesinde ise tezsiz yüksek lisans için 7 bin 500-45 bin TL arası ödenmeli. Vakıf üniversitesinde Yrd. Doç. Dr. olan bir akademisyen, “Bunu düzeltecek merci siyasilerdir, sürekli vakıf üniversitesi açarak işin suyunu çıkartan onlar. Bir işe başvururken alanında yüksek lisans yapmışsa etkisi var ama askerlik, maaş artışı gibi sebeplerle MBA yapmışsa bunun bir artısı yok. Memurlarda kademe almayı sağlar, başka bir işe yaramaz.” diyor.

Firmalar artık kimi aradığını iyi biliyor

Kariyer.net CEO’su Yusuf Azoz’un konuyla ilgili görüşleri şöyle: “Firmaların pozisyon için yüksek lisans şartı varsa bunu ilanlarda özellikle belirtiyorlar. Bazen tercih edilebilir şekilde bazen kesinlikle yüksek lisans olmalı şartını koyuyorlar. Kişi kariyer hedefleri dışında yüksek lisans yapıyorsa bu sırıtıyor. Bu ne kuruma ne de kişiye birşey katıyor. Eğer işveren tarafından işe alım sürecinde aranan bir nitelikse zaten işveren neyi nasıl arayacağını biliyor. Kişinin yüksek lisans yapmış olması her zaman bir fayda olarak dönmüyor. Firmanın aradığı mühendis, farklı bir disiplin olan işletme alanında master yaptıysa bu durum şirket için kıymetli oluyor. Mesela işletme mezunu, işletme alanında yüksek lisans yaptıysa ve işletme alanında bir başvuru yapmıyor, sadece mühendislik yapacaksa süreçte hiçbir faydası olmuyor. Firmaların bu konudaki farkındalığı fazlasıyla artmış durumda. Kişi neden master yaptı, hangi kurumda yaptı, hangi fakülteden diploma aldı işverenler bunları doğru şekilde değerlendiriyor.”

İnsan kaynakları uzmanı Nihal Uzar ise, “Yüksek lisans yapmak artı, iş dünyasının beklentilerini karşılayan bir üniversitede ise özellikle artı. En azından bize eğitimine önem veren, kendini geliştirmeye açık olduğunu ispatlamış oluyor. Tabii kalitesini sorgularken referans mektupları ve bazı staj evreleriyle de bunu test edebiliyoruz. Adaylar arasında eşitlik veya yakın pozisyonları varsa, hangi alanda yapmış olursa olsun yüksek lisans yapan aday tercihte etkili oluyor.” diyor.

45 yaşında tıp okumaya başlayanlar…

Ne askerden kaçış, ne terfi, ne de prim… Bir sebep daha var ki o da yarım kalan öğrencilik. Bu kişiler, 28 Şubat’ta başörtüsü sorunundan dolayı üniversiteye gidemeyen öğrenciler. Başörtüsü sorunu nedeniyle Türkiye’deki eğitimine Viyana’da devam eden binlerce öğrenciden biri Semanur Güzel. O da yüksek lisans yapmış ancak “Bunu dile getirmeye bile gerek duymuyorum. Yüksek lisansı gerçekten istediğim için yaptım.” diyecek kadar bilinçli. İşletme yüksek lisansı yapan Güzel’in kendisi gibi başörtüsü sebebiyle okulunu yarım bırakan kızların deneyimlerine dair görüşleri ise şöyle: “Bu kızlar diplomaları olmasa da bir şekilde alanlarıyla alakalı işlerde çalışabildi. Fakat diplomaları olmadığı için önlerine bu sorun her zaman getirildi ve iş hayatında sıkıntı yaşadılar. Af gelince okula dönüp diplomalarını alanlar oldu. Akademik olarak devam edenler de… Ellerine böyle bir fırsat geçmişken yeniden hedeflerine odaklandılar. Akademik tarafı bazılarının umurlarında değildi. 45 yaşında sadece içinde kaldığı için tıp okuyan birini tanıyorum. 50 yaşında okul bitecek, eller titremeye başlayacak. Bu halde hangi araştırmaya katkıda bulunabilecek?” Güzel’e göre, gerçekten akademik anlamda bir şeyler yapan çok az. Birçok insan sırf etiket olsun diye devam ediyor. Yüksek lisansın bilinçli bir şekilde yapılmamasının kaliteyi düşürdüğünü söyleyen Güzel, “Özellikle özel üniversitelere uygulama olarak sınırlar konulmalı ki her parası olan yüksek lisans yapmaya kalkışmasın.

Kaynak: Zaman

       

Yorumlar

  1. poli diyor ki:

    Sadece tıp ve eczacılık gerisi yalan,boşu boşuna yıllarınızı paranızı gençlğinizi harcamayın.Üniversite diplomasının faydasını görene hiç rastlamadım.Tabii ki tıp eza hariç.bakkal dahi açsan bugun bir fizik,kimya,biyoloji,matematik okumaktan çok daha iyi rahat ve bol kazançlı.Arkadaşlar gidin bakkal açın,hiç bu saçmalığı daha da cebinizden hala para harcayarak yükseklisans doktora yaparak sürdürmeyin.NERDE BU Yüksek lisans yapanlar doktora yapanlar???sadece okumayın buraya tecrübelerinizi yazın lütfen..

  2. Selen diyor ki:

    Çok yazık gerçekten… Üniversiteye gir, mezun ol, ardından da işsiz mezun depolaması tadındaki kpss memurlukları için çırpın ya da hayatının muhtemelen 2 senesini asgari ücretle idame ettirememek için 7000 harç ödeyerek tezsiz yl yap..
    Olay ne ne istediğini bilmeyen tiplerin yl yapması, ne de özel üniversitelerin açılması, ki özel üniversiteler açıldı diye insanlar yl yapıyor gibi bi sebep bence pek mantıklı değil.
    Eğitimi istihdamla desteklemek konusunda ciddi problemleri olan bir ülkeyiz. Elbette ki iş bulmak için insanlar yl yapmak isteyecek. Kimse kimsenin yaşam koşullarını bilemez, dolayısıyla tercihlerine de karışamaz. Ha tabi, staj için dahi haftanın 5 günü çalışma bekleyen sömürücü ötesi şirketlerin insafına terkedilmiş durumda olduğumuzdan, çalışmak isteyenin tezli yapmamasını öneririm sadece. Tabi dönemlik 7000 bayılamam diyene de saygı duyarım. O yüzden de çevremde şu cümleyi duyma oranım baya arttı. “yl yaptım mı yaptım, tez yazdım mı yazdım, ama şu an tek kelimesini bile hatırlamıyorum:)”
    Sorarsan ama; özel ünv suçlu, işsiz mezun suçlu, hoca suçlu, bilmemkim suçlu… Komik.

  3. Ali diyor ki:

    Lisans bitirdiğim 5 sene oldu. Memuriyete atanmayı beklemek(2010 -2011 soru çalınması yüzünden), askerlik, para biriktirip evlenme telaşı v.s. arasında, zengin bir ailenin çocuğu olamadığımdan dolayı (Ufuk, Bilkent v.s. üniversiteler 10 bin tl den başlıyor)Yüksek Lisans’a ancak 2013 yılında kendi lisand mezunu olduğum bölümümde özel öğrenci olarak adım attım.

    O günden bu güne kadar işlerim hep ters gitti. Yds sınavından 50’i geçemedim, ales puanım çok yüksek olmadığından (78) öyp ile atanamadım. Cari usullere de başvuru yapamadım, yds eksikliğinden. Memurluk yaşamımın sıkıntısı içinde bana “Milli Kütüphaneye giderek ders çalışmak, makale aramak, öyp li olan eşim içinde araştırmalar yapmak” hep çok tatlı geldi. Orta halli bir ailenin çocuğuyum. Abim doçent, ablam doktora mezunu, doçent olmak için çalışmakta.

    Ama ben 28 yaşında halen master kapısındayım. Para çok önemli değil benim gözümde. Eşim paraya önem veren bir insan ama benim umurumda bile değil. Çünkü 3000 tl maaş alarak mutsuz bir 657’yim ben. Dert çekmek, tez yazmak, iş sözleşmesi kaygısı içinde olmak, öyp ile senet yükümlülüğü ve benim aklıma gelmeyen bir sürü olay v.s. Ama bir küçük nokta var “siz kendiniz için çalışıyorsunuz, her alınan derece, her öğrenilen bilgi insanı geleceğe taşır. Ama ben devletin ben olmasam da işleyeceği bir boş için maaş alıyorum.”

    Lisansüstü eğitim çok güzel, insan değerini bilmeli..

  4. doğrucu davut diyor ki:

    ARKADAŞLAR YA TIP İÇİN LYSE YE GİRİN YA DA ECZACILIK.GERİSİ TAMAMEN HİKAYE,SONUNDA OLACAĞINIZ PAZARLAMACIDAN BAŞKA BİRŞEY DEĞİL.TÜRKİYE TEKNOLOJİ ÜRETİM YERİ DEĞİL.TÜRKİYE İTHAL ÜRÜNLERİ PAZARLAMA YERİ.PAZARLAMACI MAAŞI DA 1300 DEN ÖTE DEĞİL.ne olursan ol bu maaşla başlarsın kariyerine 1 sene boyunca.onun için yüksek lisans ya da doktora yapıp boşuna sonra işe yaramadı deyip,boşa gitti deyip ağlamayın.türkiyede mal pazarlayabilecek adama ihtiyaç var,bilimsel düşünen adama değil.TIP VE ECZACILIK GERİSİ BOŞ İŞ,HAMALLIKTAN BAŞKA İŞ DEĞİL.HELE HELE POPÜLER OLAN ŞU AN MEKATRONİK MÜHENDİSLERİ,BİYOSİSTEM MÜHENDİSLİĞİNİN ADLARINA BAKIP BÜYÜLENİP TERCİH ETMEYİN YOKSA SONUNUZ BİR ZAMANLAR YANA YANA EN YÜKSEK PUANLARLA GAZA GELİP DE ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ VE GIDA MÜHENDİSLİĞİNİ SEÇİP MEZUN OLDUKTAN SONRA HÜSRANA UĞRAYANLAR,SURATLARI KIZARANLAR GİBİ OLUR…YANİ BOŞ GEZENİN BOŞ KALFASI OLURSUNUZ.İŞSİZLİK PATLADI HABERİNİZ OLSUN ..KAMU YA DA AKADEMİDE DE ŞANS ÇOK ÇOK DÜŞÜK.%1 BİLE DEĞİL NERDEYSE..

  5. ziya diyor ki:

    Üniversitelerin çoğu tüccar kafalı hocalarla dolu. En büyük “değerimiz” malum “para” olmuş. Bu değerden kimse taviz vermiyor. Bilim ve eğitimin niteliği kimin umurunda. Yüksek lisanlar, doktoralar, formasyon dersleri vs. açılsın ki ders ücretleri gelsin.

  6. ziya diyor ki:

    Akademisyen olunmayacak ise devlette çalışanlar için yüksek lisans para ve zaman kaybından başka bir şey değil.Türkiye’de bir gerçek var. Yani bir yerlere gelme meselesi eğitime bakmıyor ki. Dayın kim bakalım, kimin oğlusun, kimin kızısın kriteri her yerde geçerli oluyor.

  7. aren diyor ki:

    türkiyedeki eğitim sistemi körler sağırlar birbirlerini ağırlar üsülü..yani tencere yuvarlanmış kapağını bulmuş,bi alaklıya bir duvaklı hesabı…yani akademisyenler ilgisiz,bilgisiz,yeteneksiz,öğrenciler bilinçsiz,sorumsuz,ilgisiz…sistem insan odaklı değil,güncel değil,sosyal değil,ülke gençliğini değerlendirme telaşında değil…..zaten yüksek lisans veya doktora iş yapmayacak yatacak boş gezen ana kuzularının yapabileceği bir boş zaman faliyeti olmuş yani körler sağırlar üniversitelerde birbirlerini ağırlar olmuş…YÖK sağolsun,sistem sağ olsun

  8. Kemal diyor ki:

    okuduğuma pişman oldum, kaynak?

    1. akademikportal diyor ki:

      Kaynak en altta link halinde verilmiştir.

  9. YüksekLisans diyor ki:

    Bunları dillendirmeyin. Eğer bu öğrenciler uzaktan da yüksek lisans alınabildiğini veya lisans bitirmenin iş garantisi olmadığını filan çözerse biz akademisyenler aç kalırız. Okullara öğrenci dolmaz, 2. öğretim derslerine giremeyiz.

    Bırakın kim YL yapmak istiyorsa gelsin yapsın. Hatta fazla fazla kontenjan açalım bütün öğrenciler gelsin YL yapsın. Yetmedi doktora yapsınlar. Eğitimi ticarete dönüştürmezsek aç kalacağız farkında değiliz.

    1. SouthWestChem diyor ki:

      Bu yorumun kara mizah olduğunu düşünüyorum, öyle değil mi? öyle diyin de içimi rahatlatın nolur.

Yorum Yaz